به نام خداوند بخشنده مهربان
گفتگو با سوره ی مباركه ی توبه
با عنایت كریمانهی حضرت حقتعالی توفیق یافتیم تا در محضر نهمین ستارهی درخشان آسمان قرآن كریم باشیم.
به آن امید كه بتوانیم قطرهای از دریای معارف ایشان را برگیریم ، این گفتگو را به دوستان و یاران این پیك آسمانی تقدیم مینماییم.
- لطفاً خودتان را معرفی بفرمایید :
من توبه، نهمین سوره از قرآن كریم هستم . 129 آیه دارم و در مدینهی منوره بر پیامبر عزیز اسلام (صلیاللهعلیه و آله و سلم) نازل شدهام.
- خواهشمندیم در مورد محتوای كلی آیات خود كمی برایمان صحبت كنید ؟
بخشی از آیات من از مشركان و بتپرستان و قطع رابطه با آنها سخن می گوید و از آن جا كه با گسترش اسلام و در هم شكستهشدن صفوف دشمنان عدهای تغییر چهره دادند تا در فرصت مناسب به اسلام ضربه بزنند، قسمت دیگری از آیات من به منافقان و سرنوشت آنان اختصاص دارد و با بیان نشانههای منافقان ، به مؤمنین هشدار میدهد.
همچنین به مطالبی چون اهمیت جهاد در راه خدا ، وحدت مسلمین و پرداخت زكات نیز پرداخته شده است.
- چرا آیهی « بسماللهالرحمنالرحیم » قبل از شروع آیات شما دیده نمیشود؟
زیرا « بسماللهالرحمنالرحیم » نشان امان و رحمت است در حالی كه آیات من با اعلام تنفر و بیزاری از مشركان پیمانشكن آغاز شده و روشنگر خشم خداوند نسبت به این گروه است و با « بسماللهالرحمنالرحیم » كه نشان صلح و دوستی و محبت و بیانكننده صفت رحمانیت و رحیمیت خداوند است، تناسب ندارد.
- لطف فرموده یكی از فضایل تلاوت خود را برای محبین كلام خدا بیان نمایید؟
نبی مكرم اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: هر كس سوره توبه را قرائت نماید خداوند او را در قیامت پیراسته از نفاق محشور میفرماید.1
- خداوند در یكصد و پنجمین آیهی شما میفرماید:
« وَقُلِ اعْمَلُواْ فَسَیَرَى اللّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ و ...»
« و بگو عمل كنید كه خدا و رسول او و مؤمنون اعمال شما را میبینند... »
برای ما بفرمایید منظور از مؤمنون در این آیه چه كسانی هستند؟
منظور از (مؤمنون) در این آیه ائمه (علیهمالسلام) هستند .2 هر روز صبح اعمال بندگان اعم از نیكوكار و بدكار به رسول اكرم و دوازده امام از نسل ایشان عرضه میشود. پس مراقب رفتار و اعمالتان باشید و از كارهای زشت بپرهیزید.
- فرمودید از نفاق و منافق در آیات شما زیاد سخن به میان آمده ،خواهشمندیم چند مورد از نشانههای اخلاقی منافقان را برای خوانندگان ما بیان كنید؟
دوست دارم با بیان خاطرهای از هنگام نزول آیات پاسخ شما را بدهم.
یكی از انصار پیامبر به نام ثعلبةبنحاطب، مرد فقیری بود. او مرتب به مسجد رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) میآمد و اصرار داشت كه پیامبر دعا كند تا خداوند مال فراوانی به او بدهد. رسول اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) به او فرمود: دارایی اندكی كه بتوانی سپاسگزار آن باشی بهتر است از ثروت زیادی كه توانایی اداء حقش را نداشته باشی. اما ثعلبه دست بردار نبود روزی به پیامبر گفت: به آن خدایی كه شما را به پیغمبری فرستاده سوگند یاد میكنم اگر خداوند ثروتی به من عنایت كند ، تمام حقوق آن را میپردازم.
پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) در حق او دعا فرمود و دعای ایشان به اجابت رسید . ثعلبه مال فراوانی را به دست آورد و آنچنان مشغول و سرگرم زندگی مادی شد كه در نماز جماعت و حتی نماز جمعه نیز شركت نمیكرد.
روزی رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) مأمور جمعآوری زكات را نزد او فرستاد تا از او زكات اموالش را بگیرد ، ولی ثعلبه نه تنها بخل ورزید و از پرداخت حق الهی خودداری كرد بلكه به اصل تشریع این حكم نیز اعتراض نمود و گفت: این حكم برادر جزیه است . ما مسلمان شدهایم كه از پرداخت جزیه معاف باشیم ؛ با پرداخت زكات چه فرقی بین ما و غیر مسلمان باقی میماند؟!!!
گویا او نه مفهوم جزیه را فهمیده بود و نه مفهوم زكات را ، یا اینكه فهمیده بود اما دنیاپرستی اجازهی بیان حقیقت و اظهار حق را به او نمیداد . به هر حال وقتی كه پیامبر سخن او را شنید فرمود: وای بر ثعلبه .3 در آن هنگام جبرئیل امین فرود آمد و آیات 75 تا 77 من بر پیامبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) نازل شد :
« و از آنان كسانی هستند كه با خداوند معاهده كردند كه اگر از فضل خویش بر ما عطا كند حتماً تصدق میدهیم و مسلماً از صالحان خواهیم بود . پس چون از فضل خویش به آنها عطا نمود، بخل ورزیدند و سرپیچی كردند و روی برتافتند . پس (خداوند) به سبب خلف وعدهای كه با خدا كردند و به خاطر آن كه همواره دروغ میگفتند نفاق را در دلهای آنان برقرار ساخت تا روزی كه او را ملاقات كنند.»4
همچنین نبی مكرم اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودهاند: منافق سه نشانه دارد : سخن دروغ ، خلف وعده ، و خیانت در امانت.5
- از اینكه ما را در محضر خود پذیرفتید ، بسیار سپاسگزاریم . اگر ممكن است عنایتی فرموده و دلدادگان كوی قرآن را نصیحتی بنمایید.
« وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیَاء بَعْضٍ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَ یُقِیمُونَ الصَّلاَةَ وَ
یُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَ یُطِیعُونَ اللّهَ وَ رَسُولَهُ أُوْلَئِكَ سَیَرْحَمُهُمُ اللّهُ إِنَّ اللّهَ عَزِیزٌ حَكِیمٌ » 6
« و مردان و زنان با ایمان دوست و یاور یكدیگرند، امر به معروف و نهی از منكر میكنند و نماز را بر پا میدارند و زكات میدهند و از خدا و فرستادهی او فرمان میبرند ، آنهایند كه خداوند به زودی مورد رحمتشان قرار میدهد، كه همانا خداوند غالب مقتدر و با حكمت است.»
- امیدواریم كه خداوند ما را عامل به سخنان قرآن و اهلبیت عصمت و طهارت (علیهمالسلام) قرار دهد.
-----------------------------------------------------------------------------------------------
1- تفسیر جامع ج 3 ص 78 2- تفسیر جامع ج 3 ص 167
3- تفسیر جامع ج 3 ص 150 ، تفسیر نمونه شأن نزول آیات 75 تا 77 سوره توبه
4- ترجمه آیات 75 تا 77 سوره توبه
5- تفسیر جامع ج 3 ص 150 6- توبه /71
منبع : دارالقرآن کریم اصفهان
