قُل لِّلَّذِينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَتُحْشَرُونَ إِلَىٰ جَهَنَّمَ ۚ وَبِئْسَ الْمِهَادُ1
1- در برخی از تفاسیر در شان نزول آیه آمده است:
بعد از پیروزی مسلمانان بر مشرکان در جنگ بدر، پیامبر (ص) وارد مدینه شد و یهود مدینه را در بازار قینقاع گرد آورد و خطاب به آنان چنین فرمود:
از خداوند بترسید و از شکست بت پرستان پند بگیرید و پیش از آن که همانند قریش بت پرست با شما رفتار شود به اسلام بگروید. شما به خوبی می دانید من پیامبر مرسل هستم و این را در کتاب خویش خوانده اید.
یهود در جواب گفتند: ای محمد ، از پیروزی بر مشرکان مغرور نشو ،آنان مردمانی بوند که از فنون جنگ آگاهی نداشتند. به خدا سوگند، اگر ما با تو بجنگیم آن وقت خواهی فهمید که ما مردمانی جنگ جوییم. در این هنگام آیه «قُل لِّلَّذِينَ كَفَرُوا ...» نازل گردید و از شکست یهود در آینده خبر داد2.
2- شان نزول های دیگری نیز بیان شده است، لیکن از آنجا که شان نزول موجب نمیشود آیه محدود به مورد نزول شود از آنها خودداری می نماییم.
3- مراد از قُل «قُل لِّلَّذِينَ كَفَرُوا» تمام کافران است؛ خواه کافرانی که در زمان پیامبر (ص) بوده اند، مانند یهود مدینه و بت پرستان مکه، و یا کافرانی که در زمان های آینده خواهند آمد.
4- واژه «قُل» ، (بگو) موجب نمی شود که مخاطب آیه منحصر به کافران زمان پیامبر (ص) باشد. زیرا مقصود از «قُل» اعلام حکم و دستور خداوند است مانند:
«قُل لِّلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ.... ﴿٣٠﴾ وَقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ ....3» ؛ به مردان و زنان مومن بگو چشمان را از نگاه به نامحرم فروآورند و دامن خود را پاکیزه نگه دارند.
5- «سَتُغْلَبُونَ» ( شما کافران شکست خواهید خورد) ؛ بنابه گفته بسیاری از مفسران4، مراد شکست در دنیاست و برخی آن را به جنگ بدر تطبیق دادهاند ؛ لیکن بیان خواهیم کرد آن روزی است که حضرت مهدی (عج) فرزند امام حسن عسگری، از آل محمد (ص) ظهور خواهد نمود.
6- اینکه به همه کافران در تمام زمان ها نسبت داده است - در صورتی که شکست در زمان ظهور حضرت مهدی (عج) است- بدان علت است که کافران به موجب اشتراک در هدف به منزله گروه واحد به حساب می آیند و شکست آنان در هر زمانی به منزله شکست آنان در تمام زمان هاست. چنانچه که مسلمانان نیز به منزله گروه واحد هستند و پیروزی آنها در یک زمان ، به منزله پیروزی تمام انان در همه اعصار است.
7- در مجمع البیان آورده است:
مفاد آیه «هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَىٰ وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ 5 » با آیه :«قُل لِّلَّذِينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُون...» یکسان است و در هر دو پیروزی یاسلام و شکست کافر وعده داده شده است6.
8- در مجمع البیان در تفسیر آیه «لیظهره علی الدین» آورده است:
امام باقر (ع) فرمود: پیروزی اسلام بر تمام ادیان هنگامی است که حضرت مهدی(عج) از خاندان حضرت محمد (ص) ظهور کند. در آن هنگام همگان به رسالت آن حضرت اعتراف خواهند کرد7.
9- این آیه همانند آیات مشابه آن، دلیل بر ظهور حضرت مهدی (عج) استو زیرا شکست همه ی کافران تنها در زمان آن حضرت محقق خواهد شد.
10- کافران در جهنم محشور خواهد شد
11- جهنم جایگاه بسیار بدی است.
نکات تفسیری
مراد از «لِّلَّذِينَ كَفَرُوا» چه کسانی هستند؟ برخی مفسران گفته اند مراد یهود است8. و برخی گفته اند مراد مشرکان مکه هستند. در المیزان گفته است:
مناسب است بگویم مراد از مشرکان مکه هستند. زیرا اتصال بین این آیه با آیه قبل چنین اقتضا دارد9.
در مجمع البیان پیرامون «سَتُغْلَبُونَ» آمده است:
... تصیرون مغلوبین فی الدنیا « تُحْشَرُونَ إِلَىٰ جَهَنَّمَ» تجمعمون الی جهنم فی الاخره و قد فعل الله ذلک . فالیهود غلبوا بوضع الجزیه علیهم و المشرکون غلبوا بالسیف10
در جوامع الجامع آمده است:
ستصیرون مغلوبین فی الدنیا «تُحْشَرُونَ إِلَىٰ جَهَنَّمَ» فی الاخره و قیل : ان المراد ب «لِّلَّذِينَ كَفَرُوا» مشرکون مکة ای ستغلبون یوم بدر و ایهما
ارید فقد فعل الله ذلک. فان الیهود قد غلبوا بقتل بنی قریظه و اجلاء بنی النضیر و وضع الجزیة علی من بقی منهم و غلب المشرکون ایضا11
سیطوی گفته است:
ستغلبون فی الدنیا بالقتل و السر وضرب الجزیه وقد ذلک12.
تفسیر تفریب القرآن آورده است:
«لِّلَّذِينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ» ای بعد قلیل یکونون مهزومین اما فی الدنیا بغلبة الاسلام کما اخبر حیث ان الا سلام غلبهم و اخذ بلاهم «و تُحْشَرُونَ
إِلَىٰ جَهَنَّمَ» یوم القیامة و اما فی الاخرة بمعنی انم بعد قلیل تهزمون امام امر الله سبحانه و یقبضکم ملک الموت الذی و کل بکم13
1- آل عمران آیه 12
2- طبرسی ، تفسیر مجمع البیان ج 2 ، ص 245
3-نور 30 و 31
4- طبرسی تفسیر مجمع البیان ، ج 2 ، ص 249
5- توبه آیه 33 - فتح آیه 28 - صف آیه 9
6- طبرسی ، تفسیر البیان ، ج 6 ، ص 91.
7- همان ، 65 ، ص 45.
8-ابن جریر طبری ، پیشین ، ج3 ، ص 262.
9- محمد حسین طباطبایی (علامه) ، تفسیر المیزان ، ج3 ، ص 92.
10- طبرسی ، تفسیر مجمع البیان ، ج2 ، ص 249.
11- طبرسی ، تفسیر جوامع الجامع ، ج1 ، ص 268.
12- سیطوی، تفسیر جلالین ، ص 66.
13- شیرازی و تفریب القرآن الی اذهان، ج4 ، ص 56.
منبع : اهل بیت
