کمند مهر چنان پاره کن که گر روزی...

حضرت امام مجتبی سلام الله علیه فرمودند:

لاتعاجل الذنب بالعقوبة، واجعل بینهما للاعتذار طریقا. (1)

در مجازاتِ گناه کسی عجله نکن، و میان گناه و مجازات، فرصتی برای شنیدن عذر او قرار بده.

در روابط اجتماعی گاه پیش می آید که کسی را به خاطر حدس و گمان، یا به پشتوانه دلیل و برهان، مقصر و گناهکار می دانیم. توصیۀ این امام معصوم که مظهر کرامت و خلق پسندیده اند، آن است که پیش ازکیفر دادن و جریمه کردن آن شخص، فرصتی را برای شنیدن عذر او قرار دهیم. اگر محکوم کردن طرف مقابل براساس دلیل باشد هم شنیدن عذر او لازم است، تا چه رسد به این که مقصر دانستن وی برپایه حدسیات یا به قول معروف درک شخصی باشد، در این صورت گوش فرادادن به سخنان او ضروری تر خواهد بود.

اندکی تامل در این توصیه نشان می دهد، شنیدن عذر کسی که مقصرش می پنداریم، می تواند از عمری پشیمانی جلوگیری کند. ندامتی که ممکن است به دلیل تصمیم عجولانه و درک نادرستی که ما را به گناهکار بودن او رسانده، گریبان گیرمان شود. شاید برداشتی که از سخن آن شخص کرده ایم، نادرست باشد و او منظور دیگری داشته، شاید رفتاری که ما را به نتیجه ای رسانده، انگیزۀ مثبتی را دنبال می کرده و هزاران شاید دیگر…

این توصیه که رهنمودی انسانی ست، در ادبیات فارسی نیز رخ نموده، شاعری چنین می سراید:

کمند مهر چنان پاره کن که گر روزی           شوی زکرده پشیمان، بهم توانی بست